''ગાગરમાં સાગર'' એટલે ''કહેવત''
બાળકોની ગામના વડીલો સાથે વાતો-પ્રા.શા. જોગણ
આપણી માતૃભાષાની સમૃદ્ધિ ઘણી વિશાળ છે. તેમાં'ય કહેવતોની તો વાત' જ નિરાળી છે. કંઈ કેટલાયે અનુભવોને આધારે એક કહેવતનો જન્મ થતો હોય છે. કહેવતને આપણું ટુકમાં ટુકું - ટચૂકડું કાવ્ય કહી શકાય. કહેવતને આપણા વડવાઓ થકી સિદ્ધ થયેલો એક જીવનમંત્ર પણ કહી શકાય. કેમ કે તેમાંથી આપણને જીવન જીવવાનું દિશાસુચન મળે છે. અનેક અનુભવોના નિચોડના આધારે આ કહેવત બનતી હોવાથી તે પોતે સ્વયમ સિદ્ધ છે. ગાગરમાં સાગર જેવી અને સચોટ હોય છે.
આપણી ભવિષ્યની પેઢી સમાં નાનાં-નાનાં બાળકો, તથા વિદ્યાર્થીઓમાં આવી કહેવતો થકી, મૂલ્ય શિક્ષણને મઠારીને, સંસ્કાર ઘડતરને વધુ મહત્વ આપીને અપેક્ષિત ઘડતર કરી શકાય એ હેતુને ધ્યાને રાખીને કેટલીક કહેવતોનું સંકલન કરીને અહી રજુ કરવાનો નમ્ર પ્રયાસ કર્યો છે. મને પૂરે-પૂરી આત્મશ્રધ્ધા અને સાથે - સાથે દૃઢ વિશ્વાસ પણ છે, કે આપ સૌને આ ગમશે, અને આપ તેનો ઉપયોગ કરીને આપણા શિક્ષણ કાર્યને વધુ અસરકારક બનાવશો અને તમારા વિદ્યાર્થીઓના દિલમાં અનન્ય સ્થાન મેળવવાની જરૂરથી કોશિશ કરશો એવી અપેક્ષા સહ...........
સામાજિક લોકબોલી અને તળપદી કહેવતો
- હૈયામાં હામ તો સહેલું બને કામ.
- અધુરો ઘડો છલકાય.
- ખાલી ચણો વાગે ઘણો.
- ખોટો રૂપિયો ખખડે ઘણો.
- વાઘ મારે જમાદાર ને ફોટો પડાવે ફોજદાર.
- ખોદે ઉંદર ને ભોગવે ભોરીંગ.
- માર ખાય માંકડું ને માલ ખાય મદારી.
- પારકા રોટલે જાડી કોર.
- પારકા ભાણે મોટો લાડું.
- જણનારીમાં જોર નહી, તો દાયણનો શો દોષ ?
- ઠોઠ નિશાળીયાને વરતણાં ઘણાં.
- ઘોડો ઘાસથી દોસ્તી કરે તો ખાય શું?
- દયા ડાકણને ખાય.
- ખિસ્સાં ખાલી ને ભપકા ભારી.
- માં માટે આવતો ને પત્ની માટે લાવતો.
- ઉતાવળે કંઈ આંબા પાકે?
- કજિયાનું મોં કાળું.
- ભોંય પડ્યો પોદળો માટી લઈને ઉખાડે.
- તરણા ઓથે ડુંગર એને કોઈ દેખે નહી.
- સંઘમાં ડોશી પોષ. (સંઘમાં ડોશી પોષાય.)
- ઘઉં ભેળા કાંકરાનો ભાવ ઉપજી જાય.
- આંબે મોર ને કલ્યાણે લેખાં.
- જેની લાઠી તેની ભેંસ.
- મારે તેની તલવાર.
- બળીયાના બે ભાગ.
- બિલાડીની કોટે ઘંટડી કોણ બાંધે?
- વાઘને કોણ કહે કે તારું મોં ગંધાય છે.
- ઢીચણ તો હમેશાં પેટ બાજુ જ વળે.
- જેનું તે તેનું ને વગર પાણીએ (ભીનું) ભેનું.
- નબળા ધણીએ બાયડી શૂરી.
- લગન કરે લાલીને ને વહાલ કરે વાલીને.
- સોડ પ્રમાણે સાથરો તાણવો.
- પછેડી પ્રમાણે પગ લંબાવવા.
